Viết Về Một Người Bạn                                                                           

Tưởng niệm Nguyễn Phi Long.

“Kỳ nầy mầy tính ra sao? Ḿnh nên thi vào một trường đại học nào đó để học đại hay là ḿnh vào lính”. Long hỏi tôi, trong khi đầu óc tôi th́ cũng rối bời v́ mấy ngày nay suy nghĩ tới lui mà cũng vẫn không có câu trả lời nào thích hợp cả. Tôi nói đại : “Thật ra tao cũng không biết tính thế nào. Ḿnh cần phải thi vào một đại học nào đó có thi tuyển th́ mới đuợc hoản dịch tiếp. Nếu thi vào kỹ sư Phú Thọ th́ chắc là khả năng chưa tới, nhưng mà tao vẫn thử. C̣n nếu thi vào đại học tư th́ tao không thích, gia đ́nh tao nếu phải trả tiền học cho tao th́ đây là một gánh nặng. Học một thứ mà tao không thích và tiếp tục học chỉ là để được hoản dịch th́ tao cảm thấy hèn quá”. “Tao cũng vậy”, Long tiếp lời. Thế rồi hai đứa nhấm một ngụm cà phê và tiếp tục trầm tư theo đuổi ư nghĩ của ḿnh.

Tôi và Long quen nhau vào năm học lớp 11. Tuy không cùng học chung một trường trung học, nhưng chúng tôi học chung nhau tại Hội Việt Mỹ. Nhà tôi và Long cũng không xa nhau mấy, nên tôi thường hay đến chở Long đi học Anh văn và chúng tôi quen thân nhau từ đó. Long và tôi thường hay đến nhà nhau chơi. Năm 1972, sau khi thi xong tú tài 2, hai đứa chúng tôi đă quyết định đi vào quân ngũ. Khoảng thời gian chờ đợi để tŕnh diện Trung Tâm 3 Tuyển Mộ, chúng tôi thường hay đi uống cà phê vào buổi tối, hợp mặt cùng đám bạn cũng đang chờ đợi vào quân truờng. H́nh như là lúc đó chúng tôi chưa có đứa nào có bạn gái, có lẽ v́ vậy mà chỉ biết giết thời gian trong những quán cà phê mịt mù khói thuốc. Những chuyện mà chúng tôi bàn luận th́ cũng chỉ ḷng ṿng ở chuyện truờng lớp, chiến tranh và bạn bè. Một đêm, trên đường về, sau khi đi uống cà phê, Long chợt nói: “Ḿnh chỉ nói đến chuyện chiến tranh, những hào hùng của nguời lính, binh chủng nào ḿnh sẽ đi, những ǵ ḿnh sẽ làm... nhưng có khi nào mầy nghĩ đến chuyện ḿnh sẽ bị tử trận hay không? Đây cũng là một chuyện có thể xẩy ra”. Đang vui vẻ chợt nghe nó nói một câu thật cụt hứng, phải suy nghĩ một hồi lâu th́ tôi mới có đuợc một câu trả lời “Thật t́nh tao không nghĩ ǵ hết về chuyện nầy. Nếu tao có tử trận th́ có lẽ đó cũng là một chuyện thuờng t́nh, và nếu có vậy th́ tao vẫn cảm thấy là ḿnh đă làm được một chuyện mà ḿnh nên làm”. Long nói:  “Tao cũng vậy, nhưng tao lại nghĩ đến bà già của tao nhiều hơn, nuôi tao lớn đến như vậy, ḿnh chưa giúp ít đuợc chuyện ǵ...”. Hai đứa lại lặng câm. Trên suốt con đường về, không biết là Long suy nghĩ ǵ, nhưng tôi th́ cố gắng suy nghĩ đến những chuyện khác, để quên đi chuyện Long vừa mới nhắc. Bỏ Long xuống trước cửa nhà, truớc khi bước vào nhà Long nói “Tao nghĩ tao sẽ không đi chơi nữa, trong khoảng thời gian nầy, tao sẽ ở nhà lo giúp đỡ bà già và mấy đứa em tao, c̣n mầy khi nào rảnh th́ ghé chơi- nếu không th́ sẽ gặp nhau ngày tŕnh diện”. Sau đó, cho đến ngày vào quân truờng Quang Trung th́ tôi chỉ ghé nhà nó vài lần mà thôi, mà h́nh như nó cũng tránh không nói đến chuyện tương lai hay bất cứ chuyện ǵ liên hệ đến đời lính hay quân truờng. Thôi th́ tôi cũng để yên cho nó vui những ngày c̣n lại với gia đ́nh của nó.

Cuộc sống của tôi th́ vẩn tiếp tục giết thời gian trong những quán cà phê, một ngày 2 hay 3 cử cà phê, hết đám bạn nầy th́ tới đám bạn khác. Cà phê và thuốc lá th́ nhiều, mà cơm nước th́ lúc có, lúc không. Ngày nào cũng vậy, rời khỏi nhà từ sáng, lái xe về đến nhà th́ thường chỉ c̣n chừng 5-10 phút là đến giờ giới nghiêm. Ba má tôi cũng chỉ biết lắc đầu mà không nói ǵ. Quả là một thời gian thật dài và cũng là một cực h́nh cho tôi khi phải chờ đợi quân trường để nhập học. Tŕnh diện Quân Vụ Thị Trấn xong th́ được chuyển lên Trung Tâm 3 Tuyển Mộ và Nhập Ngũ, thẻ căn cuớc th́ bị tịch thu và được cấp phát cho một miếng giấy, trong đó có h́nh của ḿnh và những gịng chữ tôi nhớ h́nh như là được trả về nguyên quán v́ chờ đợi khóa học… Trong những ngày tháng nầy, tôi thật là nghênh ngang, để tóc dài, đi ra ngoài đường vi phạm luật giao thông th́ cảnh sát không dám phạt, giao tôi cho quân cảnh, đến tay quân cảnh th́ họ chỉ biết than là tôi không phải là quân đội và thả ra. Thế là tôi cứ việc “quậy”, chạy xe gắn máy vuợt đèn đỏ và ngồi chàng hảng sau xe gắn máy (lúc đó Saigon có luật ngồi 2 chân qua 1 bên như là đàn bà *1) . Nhưng rồi đi đêm cũng có ngày gặp ma, hôm đó thằng bạn dân sự của tôi chở tôi đi, tôi lại ngồi chàng hảng và bị bắt lại. Thuờng th́ như những lần trước, tôi bước xuống xe và xuất tŕnh giấy tờ của ḿnh và đa số các cảnh sát viên th́ không hiểu là thứ giấy tờ ǵ, cho nên sợ không muốn rắc rối đă để cho tôi đi. Nhưng lần nầy, tôi xui xẻo gặp ngay viên thiếu úy cảnh sát, hắn ta biết cách nên đă bắt bạn tôi và xe đem về bót cảnh sát để nhốt. Mặc t́nh cho tôi kêu ca là tôi là nguời phạm luật, nhưng hắn ta th́ mặt vẫn lạnh như tiền và nói: “Tôi không có thẩm quyền bắt ông, nhưng ông cũng nên để cho tôi thi hành nhiệm vụ, tôi chỉ muốn bắt người nầy thôi”, vừa nói hắn vừa chỉ tay về  phía bạn của tôi. Thế là từ đó về sau, tôi chỉ có thể ngang bướng khi đi một ḿnh, c̣n nếu có đi với bạn bè th́ lúc nào cũng làm ra vẻ một người công dân gương mẫu, chỉ là để tránh cho bạn ḿnh khỏi bị phiền toái và sợ nếu có chuyện phiền th́ dần dẩn tụi nó sẽ không chịu đi uống cà phê với ḿnh nữa. Cuộc vui nào rồi cũng có lúc tàn, gần đến tết nguyên đán năm 1973 th́ tôi đuợc xắp xếp vào học nhưng phải ở trại Nguyễn Tri Phương (TT3TM) một thời gian và phải ăn tết xa nhà lần đầu tiên tại đó. Trong nầy tôi đă gặp lại Long, và lúc nầy bọn tôi lại quen thêm nhiều bạn bè mới. Sau tết Nguyên Đán năm ấy, chúng tôi đuợc chuyển vào trại Vơ Tánh của quân trường Quang Trung để thụ huấn 3 tháng căn bản quân sự. Tại đây, chúng tôi cũng có nhiều thời gian nhất là về buổi tối. Ban ngày th́ đi học, ban đêm th́ vây quanh các quán cà phê hay câu lạc bộ. Sau 3 tháng thụ huấn, v́ phải chờ đợi quân trường Thủ Đức trống chỗ, chúng tôi đă phải đi ứng chiến ṿng đai Saigon. Toán của tôi th́ đi ứng chiến khu vực ngày nay gọi là Phú Định quận 8. Sau hơn 1 tháng ứng chiến, chúng tôi được chuyển qua Trường Bộ Binh tai Thủ Đức để thụ huấn khóa huấn luyện sĩ quan trừ bị. Long và tôi về cùng chung đại đội 11, nhưng khác trung đội. Long th́ ở trung đội 1 của đại úy Minh, tôi th́ kém may mắn hơn (theo lời của Long nói) lọt vào trung đội 3 của Trung úy Tâm. Những ngày trong quân truờng Thủ Đức, chúng tôi sống theo tập thể, làm quen với đời sống mới. Một tháng huấn nhục qua thật nhanh, trong tháng nầy chúng tôi đă học hỏi thật nhiều về con người của ḿnh và thay đổi cả tác phong để biến thành một sinh viên sĩ quan thật đúng nghĩa. Những cái mà ngày xưa khi c̣n là học sinh, ḿnh không hiểu tại sao khi nh́n thấy một sinh viên sĩ quan Thủ Đức về ứng chiến tại Saigon lại có những tác phong mà ḿnh cảm thấy thật nể trọng như vậy. Chỉ có một tháng huấn nhục đă có thể biến đổi con nguời của chúng tôi từ một thư sinh chân yếu tay mềm thành một nguời thanh niên nghiêm nghị, đầy tự tin và quả quyết và chắc hẳn là thay đồi cả một đời nguời của chúng tôi về sau nầy. Chương tŕnh huấn luyện thật nặng nề làm cho chúng tôi không có nhiểu thời gian để suy nghĩ viễn vông. Ngày thứ bảy là ngày bận rộn nhất, phải đánh bóng giầy, dọn dẹp pḥng. Tập dượt diễn hành xong th́ chạy về tắm rửa và chờ đợi sĩ quan cán bộ đến khám pḥng và đồ đạc. Sau đó, những ai được đi phép th́ mặt mày hí hứng đi ra cổng c̣n những nguời ở lại th́ cũng không kém phần vui vẻ v́ đuợc phép đi câu lạc bộ hay khu gia binh cho đến tối mới về ngủ.

Những ngày vui vẻ trong quân trường rồi cũng qua đi. Mùa đông năm 1973 chúng tôi chọn đơn vị và làm lễ măn khóa. Chỉ c̣n gần 2 tuần lễ nữa là đến Giáng Sinh…Cái giá lạnh của mùa đông tôi vẫn c̣n nhớ, tôi th́ được chọn về pháo binh cho nên không đuợc quyền lựa chọn binh chủng của ḿnh. Nh́n những đứa bạn náo nức đi chọn binh chủng trở về khoe nhau. Tôi nhớ đến Vinh trở về hớn hở nói “Tao chọn được Biệt Động Quân, đến phiên tao lên th́ c̣n nhiều chỗ lắm…”, tôi nói liền “Vậy là mầy bị cọp liếm rồi chứ chọn…con mẹ ǵ”; chúng tôi đều cuời vui vẻ. Long trở về và nói: “Tao chọn Sư Đ̣an 25”. Tôi nhớ lúc xưa bọn tôi bàn tính với nhau là tụi ḿnh sẽ đi vào binh chủng nhẩy dù hay là thủy quân lục chiến. Nhưng khóa của chúng tôi 2 binh chủng nầy không nhận người, cho nên có lẽ v́ vậy mà Long đă chọn Sư Đoàn 25. Ngày măn khóa, trong bầu không khí trang nghiêm, chúng tôi đă chính thức trở thành những tân sĩ quan. Giờ phút nầy, tôi mới bắt đầu suy tư nhiều hơn về cuộc chiến, làm sao có thể học lấy kinh nghiệm…nhưng mà tôi vẫn c̣n thời gian, vẫn c̣n thêm 6 tháng để học pháo binh. Trở về nhà tận hưởng những ngày phép trước khi về Truờng Pháo Binh và cũng nhằm vào dịp Giáng Sinh. Trong dịp nầy, tôi cũng đă quen một nguời con gái, một t́nh yêu đầu đời và để rồi chưa hơn đuợc một tuần lễ quen biết, tôi đă phải đến tŕnh diện đề t́m phương tiện di chuyển ra Dục Mỹ. Cũng may là v́ thiếu phương tiện mà tôi đă ở lại thêm một tuần nữa để tận hưởng mối t́nh đầu của ḿnh. Chia tay với nguời bạn gái để ra Dục Mỹ, lúc đó tôi mới thấm thía đuợc nỗi buồn của nguời lính phải xa vợ con hay người yêu, mà ngày xưa đọc trong những tiểu thuyết tôi đă không bao giờ cảm thông được. Trên đường đi, tôi có nghĩ đến lời Long hỏi ngày nào “Có khi nào mầy nghĩ đến chuyện ḿnh sẽ bị tử trận hay không?”. Tôi lẩm bẩm “Nếu có th́ tao cũng sẽ vui vẻ ra đi v́ ngày hôm nay tao đă hưởng đuợc mùi vị của t́nh yêu. Không biết mầy ra sao, đă nếm được mùi vị của t́nh yêu rồi hay chưa?”

Sau khi tốt nghiệp Trường Pháo Binh trở về Saigon, người đầu tiên tôi t́m là Vinh. Đến nhà th́ gặp ngay nó, tay th́ băng cho một cục ( và h́nh như từ đó về sau cho đến ngày hết chiến tranh, mổi lần đến thăm nó th́ nếu không là tay th́ phải đến chân rồi ḿnh mẩy, có lúc th́ mặt sưng như cái mâm…nếu không hết chiến tranh th́ không biết nó phải bị thương đến cái ǵ nữa ? ). Bọn tôi nói chuyện một hồi rồi nhắc đến các bạn trong quân trường. Tôi nhớ đến Long và đề nghị đến nhà Long, xem ra hy vọng nó có nhà; nếu không th́ hỏi tin tức xem lúc nầy nó ra sao. Hai đứa đèo nhau trên xe gắn máy chạy từ trong Phú Lâm ra đến Gia Định giữa trời trưa nắng. Dựng xe gắn máy và đứng gọi cửa. Chớp mắt vài cái cho khỏi ḷa v́ ánh nắng buổi trưa, tôi nh́n vào trong nhà qua song cửa sắt. Không thể tin vào ánh mắt của ḿnh, tôi buột miệng kêu lên: “Chết mẹ rồi Vinh ơi…nó chết rồi ! ”, Vinh trả lời: “Bậy mầy, đừng trù”; tôi nói liền giọng hơi run:  “Bàn thờ nó ḱa”. Hai đứa đứng sửng sờ, không tin vào ánh mắt của ḿnh. Lúc đó bà mẹ của nó ra mở cửa, mẹ của nó vẫn c̣n trẻ lắm v́ nó là con đầu ḷng, không nhận ra chúng tôi. Sau khi chúng tôi tự giới thiệu th́ bà đă ̣a lên khóc và nói là tŕnh diện đơn vị chưa được 2 tháng, trong một cuộc hành quân nó đă bị một mảnh lựu đạn vào tim, chết liền. Ngoài mảnh lựu đạn kết liểu đời của nó th́ không c̣n một vết ǵ khác nữa. Sau khi đốt một nén nhang và nói vài lời an ủi, chúng tôi ra về. Giữa trời trưa nắng, hôm nay con đuờng trong xóm của Long ra đến đường cái sao mà dài lê thê, văng vẳng bên tai tiếng radio phát thanh một bài hát hơi quen quen “…lần đầu tiên biết tin nhau là tin cuối…”

Nhớ về một người bạn thân Nguyễn Phi Long.

Seal Lake, Alberta – Canada

Ngày 19/9/2008 – Đặng An Phúc

*1 : Cảnh sát đô thành đặt ra quy định này nhằm hạn chế đặc công CS sử dụng xe gắn máy để ném lựu đạn vào các cơ sở của Saigon ( người ngồi phía sau xe gắn máy phải ngồi về một bên- như phụ nữ- sẽ thao tác khó khăn hơn )